1. Pismo linearne A – Starożytna Kreta, XVIII wiek p.n.e.
Pismo linearne A jest jednym z 25 systemów piśmienniczych, które, w przeciwieństwie do np. hieroglifów, nie zostały rozszyfrowane do dzisiaj.
Gliniane tabliczki wykopane przez archeologów na greckiej wyspie Krecie wywodzą się prawdopodobnie z kultury minojskiej, która jest źródłem greckiej legendy o Tezeuszu i Minotaurze.Znaki na jednej z tablic (datowanej na lata od 1450 do 1375 p.n.e.) są znane jako pismo linearne B, którego sposób odczytania został opublikowany w 1953 roku. Niestety nigdy nie udało się odgadnąć szyfru ze starszych tablic glinianych (datowanych na lata od 1750 do 1450 p.n.e.).
Wiadomo, że to co nazywamy pismem linearnym A, jest bezpośrednim poprzednikiem pisa linearnego B, jednak zrozumienie tego drugiego nie pomaga w żaden sposób.
2. Manuskrypt Voynicha – XV wiek, Włochy
Kupiony w 1912 roku przez sprzedawcę książek Wilfrida Voynicha, 240-stronicowy rękopis został nazwany jednym z najbardziej tajemniczych manuskryptów świata.Zawiera w sobie sześć odmiennych sekcji. Każda z nich to nierozszyfrowalny tekst, obok którego znajdują się ilustracje astronomiczne, biologiczne, kosmologiczne i farmaceutyczne.
W tekście użyto ponad 170 tysięcy symboli. Naukowcy wskazują na statystyczne właściwości podobne do języków naturalnych. Podczas dalszych analiz statystycznych można dojść do wniosku, że manuskrypt to zwykłe oszustwo, ale panuje ogólne przekonanie, że jest on zbyt złożony więc w tym przypadku jest prawdziwy.
Manuskrypt Voynicha na przestrzeni lat przyciągnął uwagę wielu chętnych złamania szyfru, między innymi znanego kryptoanalityka wojskowego Williama Friedmana.
3. Cyfry Beale'a
Ważący trzy tony skarb czeka na tego, kto odszyfruje kod Thomasa Jeffersona Beale'a. Żyjący w XIX wieku mężczyzna ukrył go gdzieś w Virginii, a metalowe pudełko z dokładnymi instrukcjami podarował swemu przyjacielowi - Robertowi Morrissowi. Ten miał skrzyneczkę przechowywać do czasu powrotu Beale'a z podróży. Jeśli w ciągu dziesięciu lat ślad po właścicielu skarbu by zaginął, kolega tajemniczego bogacza mógł nie tylko zapoznać się z treścią kartek, ale i winien się skontaktować z pewnym specjalistą z St. Louis, który miał posiadać klucz do beale'owego szyfru. Niestety, roztargniony właściciel skarbu, zapomniał pozostawić swemu przyjacielowi namiary na wspomną osobę...Z czasem, kartki trafiły w ręce mężczyzny, któremu udało się odczytać fragment dotyczący opisu skarbu. Dzięki temu wiemy, że zakopany przez Beale'a majątek wycenić można na 40 - 65 milionów dolarów. Pod warunkiem, oczywiście, że komuś uda się odszyfrować część dotyczącą dokładnego miejsca ukrycia kosztowności...
4. Szyfry Blitz – II Wojna Światowa, Londyn, Wielka Brytania
Wszystkie z omawianych szyfrów są dobrze udokumentowane i były analizowane przez wiele lat. W przeciwieństwie do tego – jak na razie mało wiemy na temat szyfrów nazwanych “Blitz” odkrytych podczas drugiej wojny światowej w zbombardowanej piwnicy we wschodnim Londynie. Zostały one opublikowane całkiem niedawno.Zdjęcia ukazują kilka ze stron znalezionych w drewnianym pudełku ukrytym w ścianie piwnicy. Zawierają one 50 różnych znaków. Pochodzenie tych zaszyfrowanych dokumentów nie jest znane. Niektórych spekulują, że mogą to być osiemnastowieczne szyfry wolnomularskie. Więcej informacji i analiz jest potrzebne, aby móc ocenić pochodzenie i prawdziwość tych szyfrów.
5.Kryptos
Ta, wykonana za sumę 250 000 dolarów, rzeźba od przeszło 20 lat stoi przed siedzibą CIA w Virginii. Artysta odpowiedzialny za to dzieło - Jim Sanborn - ukrył wśród umieszczonych na grafitowym kolosie 870 liter pewne przesłania.
Mimo że ta potężna zagwozdka jest codziennie mijana przez śpieszących się do pracy specjalistów zajmujących się szyframi, jak dotąd udało się odczytać jedynie trzy z czterech części kodu. Kiedy już jakiś śmiałek rozwiąże ostatni fragment zagadki, czeka nas kolejne zadanie - Sanborn lubił wielowarstwowe łamigłówki - okazuje się, że wszystkie cztery rozwiązania trzeba ze sobą połączyć i odczytać właściwy, główny przekaz.
